[صفحه اصلی ]   [ English ]  
:: صفحه اصلي :: درباره من :: عضویت در پایگاه :: تماس با ما ::
بخش‌های اصلی
صفحه اصلی::
درباره من::
یادداشت های من::
وب نوشت::
اخبار و اطلاع رسانی::
تالار افتخارات::
سوابق اجرایی::
پژوهش ها::
کتاب ها::
در رسانه ها::
نقد و معرفی کتاب::
گالری::
دانلود فایل::
بانک پاورپوینت::
کتاب الکترونیک::
فوتبال و جامعه::
ورزش و محیط زیست::
پیوندها::
ارتباط با من::
تسهیلات پایگاه::
عضویت در پایگاه::
::
جستجو در پایگاه

جستجوی پیشرفته
..
:: مکتب دهداری؛ ملغمه ای از همه خوبی ها ::

نقد کتاب مکتب دهداری، منتشر شده از سوی پژوهشگاه تربیت بدنی

مکتب دهداری؛ ملغمه ای از همه خوبی ها

.

رضا شجیع

.
AWT IMAGE

سال ها سلطه رسانه های جمعی یک طرفه، نظیر تلویزیون به پایان رسیده و حالا همه می توانند حرف بزنند، نقد کنند، واکنش آنی نشان دهند و در نهایت درونیاتشان را آنطور که خودشان می خواهند، بدون سانسور و محدودیت رسانه ای کنند. این روایت این روزهای ماست و در مقابل مخالفان سرسختی که دارد، طرفدارانی دارد که معتقدند دموکراتیزه شدن فضای مجازی، در نهایت جامعه را به سمت دموکراسی هر چه بیشتر سوق می دهد. نمونه های آن که نشان از تأثیر فضای مجازی بر تصمیم گیری های رسمی دولت هاست فراوانند و در سخن از آن ها در این مجال نمی گنجد. اما هدف از نوشتار حاضر این است که این روزها می بینم اکثر سر نخ همه چیز به اخلاق ختم می شود و این سوء تفاهم زبانی به تولیدات علمی و دانشگاهی نیز رسوخ کرده است.

چندی پیش در مراسم بزرگداشت مرحوم پرویز دهداری، کتابی توسط پژوهشگاه تربیت بدنی و علوم ورزشی توزیع شد که به نوعی زندگی و تفکرات مرحوم پرویز دهداری را توصیف کرده است. این کتاب به قلم استاد خوبم جناب دکتر محمد خبیری و جناب مهدی غفوری یزدی تدوین شده و تلاش می کند با استفاده از روش شناسی مرسوم روایتی، چارچوبی از مکتب دهداری به خوانندگان و مخاطبان ارایه کند. به محضی که کتاب را دریافت کردم آن را مطالعه کردم و متوجه شدم کتاب در جایی که تلاش می کند ویژگی های مکتب دهداری را توصیف کند، به بیراهه رفته است. کتاب مکتب دهداری را در حد بقچه ای از تمام واژه های مثبت و خوب تقلیل داده است. دقت داشته باشید که من در اینجا نقدی به شخصیت و منش مرحوم پرویز دهداری وارد نمی کنم، نقد من کتابی است که تلاش می کند مکتب دهداری را تبیین کند اما به واسطه بی توجهی به سوء تفاهم های زبانی و تبیین نادرست ارزش های مکتب، این مکتب را به مجموعه ای بی مصرف و غیر کاربردی تبدیل می کند. اجازه دهید این سوء تفاهم زبانی و ارزشی را به شکل شفاف تر و ساده تری توضیح دهم:

غربی ها وقتی از «اخلاق» صحبت می کنند منظورشان با تفسیری که ما از اخلاق ارایه می کنیم متفاوت است، در جایی که ما همه چیز را اخلاق می نامیم، آن ها اخلاق فردی را moral می نامند و اخلاق قراردادی یا فلسفه اخلاق را ethics خطاب می کنند. اخلاق فردی ناظر بر ارزش های اجتماعی و اخلاق قراردادی ناظر بر ارزش های اخلاقی است. نظم، تحصیل، خدمت، محبت، نگرش مثبت، کار، تلاش، روحیه پر انرژی، پشتکار، صمیمی، مصمم، صبور، هوشمند و غیره که در این کتاب به عنوان ویژگی های مکتب دهداری از آن ها نام برده می شود همه و همه از جنس moral و ناظر بر ارزش های اجتماعی هستند. یعنی حتی یک دزد هم می تواند پرتلاش، با پشتکار و منظم باشد و به جای خالی کردن یک خانه، راس ساعت و با وسواس و پر انرژی در یک شب، پنج خانه را خالی کند. بر اساس نظر باندورا، انسان ها از لحظه تولد، این ارزش ها را یاد گرفته و الگوبرداری می کنند. اینکه مکتبی مثل مکتب دهداری از منظر تربیتی به دنبال ترویج چنین مفاهیمی از طریق ورزش باشد، امری مطلوب و پسندیده است، اما جداسازی این ویژگی های اجتماعی و تأکید بیشتر بر ویژگی های اخلاقی، امری است که باید مورد توجه قرار می گرفت. منظور از ارزش های اخلاقی، ارزش های جهان شمولی است که در همه ادیان و مذاهب بر آن ها تأکید شده است، صداقت، عدالت، احترام و مسئولیت پذیری ناظر برارزش های اصیل اخلاقی هستند و بر این اساس هرگز یک دزد نمی تواند صادق، عادل، محترم و مسئولیت پذیر قلمداد شود.
.

AWT IMAGE
.

کتاب «مکتب دهداری» همه این ارزش ها را یک جا و بدون در نظر گرفتن این مرزبندی مهم روی هم می ریزد و انگار تلاش می کند واژه مثبتی نباشد که فراموش کند و اتفاقاً آنجا که در مقدمه کتاب، تدوین چارچوب مکتب دهداری را پاسخ به خلاء اخلاقی ورزش ایران ارجاع می دهد، فراموش می کند که اتفاقاً «اخلاق» حلقه مفقوده کتاب و مکتب تدوین شده است و تنها در جایی که می خواهد به جنبه های اخلاقی این مکتب اشاره کند، باز هم از واژه «با اخلاق» استفاده می کند. به همین دلیل است که این کتاب در انتها نمی تواند بر روی تمایز خاصی متمرکز شود و چارچوب آموزشی و تربیتی منحصر به فردی ارایه دهد. کتاب مکتب دهداری، این مکتب را در حد یک «تعریف نامه» تقلیل می دهد و حرف جدیدی برای اخلاق ورزشی ایران ندارد. علت آن است که کتاب میان ارزش های اجتماعی و اخلاقی معلق است و از جایی به بعد به سمت ارزش های اجتماعی غش می کند.

کتاب را تهیه کنید و با رویکردی نقادانه مطالعه کنید. در نهایت متوجه خواهید شد که علی رغم تدوین چنین کتاب هایی در مورد پرویز دهداری، نمی توانیم کسی مثل او تربیت کنیم و حتی کسی مثل او در اطرافمان پیدا کنیم. مشکل در اطراف و اطرافیان ما نیست، مشکل در ذهن ماست و روش هایی که می خواهیم از طریق آن اخلاق را به زور ترویج کنیم.

  
تسهیلات مطلب
سایر مطالب این بخش سایر مطالب این بخش
نسخه قابل چاپ نسخه قابل چاپ
ارسال به دوستان ارسال به دوستان


CAPTCHA code
::
دفعات مشاهده: 2666 بار   |   دفعات چاپ: 140 بار   |   دفعات ارسال به دیگران: 0 بار   |   1 نظر
نظرات کاربران
نظر ارسال شده توسط مهدی غفوری یزدی در تاریخ ۱۳۹۵/۱۱/۴
به نام خداوند لوح و قلم
عرض سلام و احترام خدمت جناب دکتر شجیع
چند روز بعد از چاپ و رونمایی کتاب مکتب دهداری که شکر خدای مهربان با استقبال گسترده افراد ورزشی و دانشگاهی مواجه شد توسط یکی از دوستان متوجه نقد حضرتعالی به این کتاب شدم که متاسفانه در آن مقطع زمانی به علت مشغله زیاد فرصتی برای پاسخگویی و ارایه نقدی بر نقد حضرتعالی پیدا نکردم اکنون که فراغتی حاصل شده است مطالبی را هر چند مختصر در پاسخ به دیدگاه¬های شما بیان می کنم و امیدوارم که توسط شما در کانالی که نقد را گذاشته اید این مطلب را نیز قرار داده شود.
در شروع و قبل از ورود به بحث صمیمانه تشکر می کنم که این کتاب را مطالعه کردید و وقتی را نیز صرف تحلیل و نقد آن کردید این خود ارزشمند و شایسته تقدیر و تشکر است. همچنین امروز که بعد از گذشت حدود دوهفته مجدد مطلب را در کانال مطالعه کردم متوجه ویرایش آن و حذف عکس ها و برخی موارد شدم که این نیز خودش مایه مباهات است چون عکس هایی که در نقد اول گذاشته شده بود بیانگر یک فول علمی بود و خیلی محلی برای بحث نداشت، بنابراین در این مجمل بنده نیز با توجه به ویرایش صورت گرفته به بررسی مطلب موجود می پردازم.
در نقد حاضر بر چند مطلب اشاره نمودید که باعث شده است از ارزش این کتاب کاسته شود و نتواند به مقصود خود برسد. اول این که در مقام نقد این سخن قابل احترام است و ممکن است درست باشد لذا از تعصب و دگم اندیشی برائت می جویم و به رسم آزاد اندیشی و روشن سازی اقدامات و رویکردهای صورت گرفته پاسخ می دهم و قضاوت را به مخاطبان شما واگذار می کنم.
از جمله مطالبی که اشاره فرمودید می توان به اینها اشاره نمود: یکی اینکه این کتاب بقچه ای از واژهای مثبت و ملقمه ای از خوبی هاست، دوم به دسته بندی از اخلاق در فرهنگ غرب پرداختید و فرمودید که در بخش توصیف مکتب دهداری بی توجه به این دسته بندی صرفا مجموعه ای از صفات در حوزه اخلاق فردی و مبتنی بر ارزش های اجتماعی پرداخته شده است. در نهایت نیز به همین دلایلی که اشاره کردید فرمودید این کتاب کاربردی نیست و نمی توان بهره ای از آن در حوزه اخلاق جست.
حال به بررسی و نقد مطالب مذکور می پردازم: در خصوص مطلب اول از دو منظر می توان به آن پرداخت اولا اینکه بر فرض صحت حرف حضرتعالی لزوما ملقمه ای از خوبی ها بودن همیشه بد و بلا اثر نیست در این کتاب تلاش شده است در فصول مختلف بعد از مطالبی که در توصیف مکتب تربیتی دهداری بیان می شود خاطره هایی واقعی و ملموس ذکر شود تا مخاطب در واقعیت بتواند بسنجد و تحلیل کند و آن صفت یا رفتار را در دسترس ببیند در فصل چهارم نیز که گزارش یک پژوهش روایتی است تلاش شده است در تمام فصل بعد از هر یافته به ذکر چند نقل قول واقعی از مصاحبه شوندگان پرداخته شود تا مخاطب گمان نکند این یافته خیالی و دور از دسترس است بلکه دقیقا در دسترس و واقعی است ثانیا همانطور که مستحضر هستید این فصل برخاسته از یک پژوهش روایتی بوده است و نتایج آن حاصل از تحلیل ۲۰ مصاحبه عمیق با سه نسل فوتبال ایران و خانواده مرحوم دهداری می باشد. در اینجا نتایج گزارش شده برخاسته از نظر شخصی و تحلیل های فردی صورت نگرفته است بلکه ملاک تحلیل سلسله مراتبی و کدگذاری های ۳ گانه مصاحبه ها می باشد و پژوهشگر موظف به ارایه و تحلیل دیدگاه های مصاحبه شوندگان می باشد.
در خصوص مطلب دوم نیز به ذکر چند نکته اساسی می پردازم: اول اینکه در این کتاب اصلا دسته بندی حضرتعالی مد نظر مؤلفین برای توصیف مکتب دهداری نبوده است و انشاالله حتما قائل به آن هستید که این دسته بندی تنها روش صحیح برای توصیف یک مکتب تربیتی که مبتنی بر اخلاق هم بوده است نمی باشد. دوم اینکه در این کتاب هدف ارایه یک الگوی واقعی و عملی از یک مربی فوتبال بوده است که در کنار موفقیت در نتیجه، برجستگی های فراتر از فوتبالی نیز داشته است که سبب تربیت یک نسل ورزشی ماندگار و موفق شده است نه صرفا یک تحلیل اخلاقی صرف و گزارش آن برای مخاطبان لذا نهایت تلاش برای توصیف و شرح ویژگی ها، رفتارها و اصول مکتب تربیتی ایشان شد و نه صرفا برخی صفات اخلاقی و برای این منظور از روش روایتی استفاده گردید. سوم اینکه مستحضر هستید در پژوهش های کیفی برای درک صحیح تحلیل پژوهشگر نباید تنها به مطالعه و تحلیل کدهای باز که مفاهیم خام و دسته بندی نشده می باشند پرداخت بلکه باید به دسته بندی کلی و همچنین کدهای باز،‌ محوری و گزینشی توجه نمود. متاسفانه این مقدمه اشتباه نتیجه گیری اشتباهی را نیز به ارمغان آورده است. در فصل چهارم ۴ دسته نتیجه ارایه شده است با عناوین مکتب دهداری، ویژگی های شخصیتی، ویژگی های رفتاری و ویژگی های مربیگری که متاسفانه در نقد حضرتعالی اصلا به این دسته بندی¬ها توجه نشده است. در جدول مکتب دهداری نیز که هدفش توصیف شاخصه های اصلی مکتب تربیتی مرحوم دهداری می باشد بدون توجه به نوع دسته بندی و کدهای محوری به نقد پرداخته اید که محل تامل است. در این جدول ۳ کد محوری چشم انداز مکتب دهداری، اصول مکتب دهداری و ابزار و روش های مکتب دهداری استفاده شده است که برخاسته از تحلیل مصاحبه ها می باشد. ملاحظه می فرمایید که اصلا دسته بندی پیشنهادی حضرتعالی به صورت آگاهانه مد نظر مؤلفین نبوده است. در این قسمت برخی ویژگی ها یا صفات به عنوان اصول مکتب دهداری ارایه شده اند و برخی دیگر در واقع روش و مسیر تحقق این اصول بوده است و این مطلب مهم متاسفانه اصلا مدنظر شما قرار نگرفته است. در اینجا مواردی چون خدمت، محبت، تلاش،‌ انگیزه درونی و غیره در قسمت روش ها قرار دارند و مفاهیمی چون مردمی بودن، عدالت، احترام به انسان ها، حقیقتگرایی و غیره در زیر دورن مایه اصول دهداری قرار می گیرند. و همه این موارد در نقد حضرتعالی مورد توجه قرار نگرفته اند. چهارم اتفاقا بر فرض توجه به دسته بندی ارایه شده توسط حضرت عالی تمرکز مؤلفین بیشتر بر مفاهیم اخلاق moral بوده است چرا که در زمینه ethic شکر خدا دارای مفاهیم و منابعی فراوان هستیم. کتاب خدا، احادیث و مکاتب گوناگون به شکلی جامع ethic را برای ما معرفی نمودند به زعم مؤلفین در شرایط کنونی کشور و ورزش به تبع آن بیشتر نیازمند moral می باشیم و این نیز نه تنها از اثربخشی آن نخواهد کاست بلکه موجب آن خواهد بود. در مقام نتیجه نیز با حفظ احترام مخالف نظر حضرتعالی برای غیر کاربردی بودن کتاب حاضر می باشم و ضمن وجود نقدها و ایراداتی در این کتاب که طبیعی است و در هر اثر علمی ممکن است، بر اثر آنچه در این ایام کوتاه از چاپ کتاب اتفاق افتاده است بسیار امیدوار به اثربخشی کتاب در مسیر اهدافش می باشم.
در نهایت سخن را کوتاه می کنم مجددا از اینکه وقت ارزشمند خود را صرف مطالعه این کتاب ارزشمند نمودید سپاسگذارم امیدوارم این اثر قدمی کوچک در مسیر معرفی یک الگوی رفتاری بزرگ برای مربیان ورزش این مملکت باشد. در نهایت شما را به خدای مهربان می سپارم و مخاطبین کانالتون را به مطالعه آزاداندیشانه این کتاب دعوت می کنم و پیشاپیش به علت عدم ارایه پاسخ های ثانویه و ثالثیه در آینده پوزش می طلبم.
پایگاه اطلاع رسانی دکتر رضا شجیع Dr. Reza Shajie Official Website
Persian site map - English site map - Created in 0.04 seconds with 40 queries by YEKTAWEB 3742