[صفحه اصلی ]   [ English ]  
:: صفحه اصلي :: درباره من :: عضویت در پایگاه :: تماس با ما ::
بخش‌های اصلی
صفحه اصلی::
درباره من::
یادداشت های من::
وب نوشت::
اخبار و اطلاع رسانی::
تالار افتخارات::
سوابق اجرایی::
پژوهش ها::
کتاب ها::
در رسانه ها::
نقد و معرفی کتاب::
گالری::
دانلود فایل::
بانک پاورپوینت::
کتاب الکترونیک::
فوتبال و جامعه::
ورزش و محیط زیست::
پیوندها::
ارتباط با من::
تسهیلات پایگاه::
عضویت در پایگاه::
::
جستجو در پایگاه

جستجوی پیشرفته
..
:: یک بازی دو نیمه ای؛ فوتبال تلویزیون، جهانی سازی ::
 | تاریخ ارسال: ۱۳۹۶/۱۲/۱۵ | 
کتاب یک بازی دو نیمه ای؛ فوتبال تلویزیون، جهانی سازی منتشر شد

بخشی از مقدمه مترجم؛ رضا شجیع



فوتبال و لیگ حرفه­ ای، واژه ­های جذابی هستند که هیچ ربطی به فوتبال امروز ایران ندارند. آنچه ما امروز به نام فوتبال ­حرفه­ ای ایران می­شناسیم، کاریکاتور ناشیانه­ ای است از فوتبال حرفه­ ای اروپاست و هیچ ربطی به واقعیت­ های اقتصادی، سیاسی و اجتماعی ایران ندارد. در یک کلام، فوتبال ایران «عقلانیت» لازم را ندارد؛ به همین دلیل هرگز نمی­ تواند مدعی توسعه باشد. وابستگی این ورزش به بودجه دولتی از یک طرف و پذیرش اجباری آن از طرف دیگر، این ورزش را به ابزاری برای تولید انبوه سرگرمی و غفلت بدل کرده است. هنوز بسیاری از سیاست­مداران و مذهبی ها این ورزش وارداتی را ابزاری برای نفوذ و سلطه فرهنگ غرب تلقی می­ کنند و البته این تصورشان خیلی هم بیراه نیست. نکته اینجاست که ایرانیان در برابر نسخه عقلانیت غربی، نسخه انفعال شرقی را در پیش گرفتند و این فوتبال بدون برنامه و تنها به واسطه فشار گاه و بیگاه نهادهای بین المللی به مسیر آرام و لاک پشتی خود ادامه می­ دهد. برای تشریح هر چه بهتر این موضوع، ضروری است به تشریح مفهوم «عقلانیت» بپردازم.
«عقلانیت» کلیدواژه مورد تأکید وبر است و او معتقد است جامعه به واسطه تسلط تدریجی نظام بازار، ناگزیر به سمت عقلانیت و در نهایت عقلانیت ابزاری حرکت می­ کند. به اعتقاد وبر، انسان اولیه نیز از عقلانیت متناسب با شرایط خود را داشته و بشر در هر دوره با پیشرفت تدریجی توان ابزارسازی­ اش، همواره برای تأمین نیازها و رسیدن به اهدافش با ابزارها و وسایل بهتر و کارآتر تلاش کرده است. از عصر شکار تا عصر اطلاعات، تلاش بشر برای عقلانی­ سازی امور زندگی ­اش مشهود است و تلاش می ­کند پای این عقلانی سازی را به حریم­ ها و نهادهای اجتماعی هم باز کند. نظم ­بخشی به آیین ­ها، تقسیم کار بین اعضای خانواده، تقسیم کار بین نهادهای اجتماعی، همه و همه گام ­های ابتدایی عقلانی­ سازی جوامع هستند. عقلانیتی که بعدها در قالب مفاهیم بروکراسی به عرصه مدیریت و در نهایت تمام عرصه ­های اجتماعی رسوخ می­ کند و به واسطه پیشرفت­ های شگرف تکنولوژی و ارزش ­های حاکم بر نظام سرمایه ­داری غرب، هدف حداکثرسازی منافع نظام بازار و تضمین چرخه سرمایه را از طریق افزایش حداکثری کارایی دنبال می­ کند. فوکو به شکل جدیدی از عقلانی­ سازی اشاره می­ کند که با ظهور موج سوم فناوری ظهور کرده و اصطلاحاً جریان قدرت را نامرئی اما توان را آن در کنترل شرایط چندبرابر می ­کند.
نقد عقلانیت ابزاری غرب نباید ما را از نقد بی­ نظمی موجود غافل کند و به سمت نفی عقلانیت سوق دهد. به طور کلی عقلانیت چهار ویژگی دارد که اولین آن­ها، هدفمندی است. ما اطراف خود افراد یا سازمان­ های بسیاری را می­ شناسیم که هدف دارند ولی این هدفمندی کافی نیست، ابزار یا وسیله دستیابی به اهداف دومین ویژگی عقلانیت است. دستیابی به هدف با چه ابزاری؟ اینجا نقش دانش و پیشرفت روزافزون تکنولوژی معنی­دار می­شود و دانش به عنوان پیش­فرض ابتدایی عقلانی­ سازی پدیدار می­ شود. نتیجه ­گرایی و تلاش سیستم برای کسب نتایج مشهود و قابل ارزیابی، ویژگی دیگر عقلانیت است که سیستم را به سمت کارایی و بهره ­وری حداکثری سوق می­ دهد. اما ویژگی چهارم؛ ارزش است. دستیابی به نتایج با چه ارزشی؟ این همان سوالی است که ذهن منتقدان را به خود مشغول کرده است. ارزش­ های مذهب پروتستان و به تبع آن سرمایه­ داری، فضای فوتبال جهانی را در برگرفته و آرام آرام در فرهنگ­ های ملی و محلی رسوخ می ­کند و ارزش ­های آنان را به انزوا می­ کشاند. پس در شرح وضعیت فوتبال ایران، اشاره به این نکته ضروری است که فوتبال ایران به دلیل وابستگی شدید به نفت، نیازی به کارایی احساس نمی­کند و متأسفانه در برابر آن مقاومت نیز می ­کند. سیستم­ های عقلانی برای ایجاد نظم، طبیعتاً به تخصص، دانش و فناوری بیشتر و پیشرفته ­تر احتیاج دارند و در این حوزه نیز شدیداً مقاومت وجود دارد. جریان­ های مالی و سرمایه ­ای حاکم بر فوتبال ایران از نظام بازار و سرمایه در هر سه سطح محلی، ملی و جهانی پیروی نمی­ کنند و بر این اساس نمی­ توانند مولد اقتصادی و در نتیجه توسعه­ محور باشند. به طور کلی معتقدم بی­ نظمی حاکم بر فوتبال ایران تصادفی نیست و اتفاقاً در قالب نوعی عقلانی ­سوزی (نفی عملی تخصص، دانش و اثربخشی) از سوی عوامل انسانی و سیستمی تسریع­ کننده فساد و بی­ نظمی دنبال می­ شود.
افزون بر مسائل فوق، فضای حاکم بر مدرنیته و به دنبال آن تعامل، گفتگو و بده و بستان مستمر نهادهای مختلف اجتماعی، نهاد ورزش و بویژه فوتبال را به پدیده ­ای ناهمگون و چندوجهی در ایران بدل کرده است. فوتبال خواسته یا ناخواسته به نمود واقعی فرایندهای جهانی شدن تبدیل شده و ایران به عنوان کشوری در حال گذار و البته با پتانسیل شدید پذیرش المان­ های مدرنیته، آن را با تمام وجود و با تمام نشانه ­های جهانی ­اش پذیرفته و در قلب خود جای داده است. چه کسی هست که در دورترین روستاهای ایران هم با فوتبال جهانی شده مدرن ارتباط برقرار نکرده باشد؟ ورزشی که با تاریخ، باورها و سنت ­های آنان غریبه است، ولی آن را بیشتر از ورزش ­های بومی و سنتی ­شان دوست دارند و در برخی موارد آن را می­ پرستند. این اتفاق چگونه رخ داده است؟ پاسخ به این سئوال نمی­ تواند سخت باشد، زیرا فوتبال مدرن امروزی، دقیقاً با فضای فرهنگی حاکم بر زندگی انسان مدرن هماهنگ است. این فوتبال چیزی را به آن ­ها هدیه می­دهد که ورزش­ های سنتی و بومی ­شان با آن همه پشتوانه فلسفی و نشانه­ های معنوی هرگز آن را برایشان به ارمغان نمی­ آورند. پاسخ را می­توان در «مصرف» جستجو کرد. انسان مدرن فوتبال را تنها بازی و تماشا نمی ­کند، بلکه آن را به طور مستمر و مداوم مصرف می­ کند. فوتبال مدرن به کالایی بدل شده است که هر لحظه قابل مصرف است. دارای تاریخ مصرف است و همواره به شکل رقابتی نو جایگزین و بازتولید می­ شود. گردابی از نو شدن مداوم و وهمی پایان­ ناپذیر که هویت هوادار را با خود درگیر می ­کند و فضایی در دسترس، قابل فهم و البته هیجان­ انگیز برای ابراز هویت «خود» هوادار فراهم می ­کند. چنین پدیده­ ای بدون تردید شایسته توجه، احترام و البته سرمایه­ گذاری بی ­پایان است.
اما فوتبال در این مسیر پر فراز و نشیب تنها نبوده است. «تلویزیون» از یک نقطه تاریخی، پیوند و همزیستی خود را با فوتبال آغاز می ­کند و فضای آن را به کلی تغییر می­ دهد، به طوری که تصور هر کدام بدون دیگری تقریباً غیرممکن است. کتاب حاضر بی ­تردید روایت­گر این پیوند اجتناب ­ناپذیر است و به راحتی هر چه تمام ­تر، فاصله فوتبال به اصطلاح حرفه­ ای ایران را با فوتبال عقلانی اروپا به تصویر می­ کشد. بر این اساس، کتاب حاضر در نهایت با یک یأس و یک امید برای خواننده به پایان می­ رسد؛ یأس از این منظر که فاصله و راه نرفته بسیار است و امید از این منظر که ما را از این فاصله آگاه می­ کند و نمی­ گذارد در نادانی و غفلت خود غوطه ­ور بمانیم.
کتاب شگفت ­انگیز و کم نظیر کارنل سندوس، برای غربی­ ها روایت حال و گذشته و برای ما که در حال گذار و توسعه هستیم، روایت آینده ­ای است که هنوز اتفاق نیفتاده است. این کتاب به سئوالاتی درباره فوتبال پاسخ می­ دهد که تا­کنون ذهن انسان ایرانی پاسخی برای آن­ ها نداشته است. او برای پاسخ به سئوالات بی شمار و اساسی خود، بیش از 11 ماه در میان هواداران تیم­ های پرطرفدار فوتبال جهان زندگی می­ کند و با آن­ ها کلام می­ شود. کتاب «یک بازی دو نیمه ­ای» روایتی تاریخی از روند تحول فوتبال و تلویزیون است و تصویری شفاف و دیدنی دربارهء وضعیت هواداران و چگونگی برقراری ارتباط ناگسستنی آن­ها با فوتبال ارایه می ­دهد. قلم نقادانهء و تسلط سندوس بر تئوری­ های اجتماعی مرتبط با ورزش مثال ­زدنی است. او هرجا که لازم باشد، نظریات صاحب نظران برجسته جامعه­ شناسی را هم به چالش کشیده و به شکلی جدی نقدشان می کند.  
کتاب «یک بازی دو نیمه ­ای؛ فوتبال، تلویزیون، جهانی­ سازی» نوشتاری علمی است و از رویکردی نشانه­ شناسانه برای تبیین روایت­ های خود استفاده کرده است. طبیعتاً این امر خواننده بیگانه با مفاهیم جامعه ­شناسی را با چالش روبرو خواهد کرد، اما از طرف دیگر می ­تواند به ارتقاء دانش و شناخت علاقه­ مندان و پژوهشگران حوزه فوتبال کمک کند و آغازگر مسیری جدید برای خلق پژوهش ­های مفید و کاربردی برای فوتبال ایران باشد. در پایان بر خود لازم می ­دانم از کارنل سندوس به واسطه تألیف این کتاب ارزشمند و همچنین انتشارات وزین چشمه به دلیل انتشار آن تشکر نمایم. کتاب حاضر، آغازگر جوشش و تحولی اساسی در نگرش من نسبت به فوتبال بود و امیدوارم برای خوانندگان این کتاب نیز چنین باشد.
  
تسهیلات مطلب
سایر مطالب این بخش سایر مطالب این بخش
نسخه قابل چاپ نسخه قابل چاپ
ارسال به دوستان ارسال به دوستان


کد امنیتی را در کادر بنویسید >
::
دفعات مشاهده: 488 بار   |   دفعات چاپ: 29 بار   |   دفعات ارسال به دیگران: 0 بار   |   0 نظر
پایگاه اطلاع رسانی دکتر رضا شجیع Dr. Reza Shajie Official Website
Persian site map - English site map - Created in 0.04 seconds with 40 queries by YEKTAWEB 3638